Kamp Westerbork – De reis naar het einde

Kamp Westerbork – De reis naar het einde

Waar we voor kwamen waren een paar indrukwekkende foto’s voor een reportage maar wat we kregen was een onvoorstelbaar afschuwelijk stuk Europese geschiedenis dat zelfs na 73 jaar nog doordreunt tot in het diepste van je ziel. Bepakt met onze camera’s trokken we begin juni naar het in Drenthe gelegen kamp Westerbork, in de tweede wereldoorlog een doorgangskamp voor Joden, Roma en Sinti, die per trein gedeporteerd werden naar concentratie- en vernietigingskampen in Duitsland Polen en Tjechië.

Hoewel er weinig meer van het originele kamp is blijven staan omdat na de tweede wereldoorlog o.a. boeren uit de omgeving het hout van de barakken gebruikten om nieuwe stallen en schuren van te bouwen, blijft het als herinneringscentrum een macabere plaats om doorheen te wandelen. Uit een treinwagon, waarmee de gevangenen naar de diverse concentratie- en vernietigingskampen in Europa gedeporteerd werden, klinken de namen van de meer dan 102.000 Joden, Roma en Sinti. We staan even stil en luisteren.

Willekeurige namen van mensen uit heel Nederland, die zich op bevel van de Nazi’s ‘vrijwillig’ hadden moeten melden en samen waren gebracht in Westerbork. Langs de wandelroute staan vergrote afdrukken van briefkaarten, geschreven door de gevangenen aan hun familie, terwijl ze op hun deportatie wachtten. Aan de berichten op de kaarten te lezen hadden velen geen idee welke gruwel hun te wachten stond, hoewel sommigen duidelijk afscheid namen, wetende dat het einde nabij was. Op het kamp bevindt zich een plein vol rode steentjes, die symbool staan voor de gevangenen die vanuit Westerbork gedeporteerd werden. In eerste instantie begrijpen we niet waarom de steentjes verschillen in hoogte maar als we beter kijken zien we dat de steentjes in de vorm van de kaart van Nederland gelegd zijn. De hoogte geeft aan om hoeveel gevangenen het per gebied gaat. Tussen de steentjes staan foto’s van gezinnen, ouderen, jongvolwassenen en kinderen, die allemaal via kamp Westerbork werden afgevoerd. Ondanks de zomerse temperaturen krijgen we het koud bij de aanblik ervan.

Als we verder door het herinneringscentrum wandelen proberen we ons voor te stellen wat zich hier in de tweede wereldoorlog heeft afgespeeld maar dat blijft slechts bij beelden van indrukwekkende films als Schindlers List. De wanhoop, angst, verslagenheid en totale ontreddering van de mensen die hier tussen 1942 en 1945 op doorreis naar hun einde waren is op geen enkele manier voor te stellen. Wat vertel jij je kind als je met je hele gezin in een wagon geladen wordt en weet dat de mannen in uniform er zijn om jouw ras uit te moorden. Hoe stevig hou jij je geliefde vast als de wagon in beweging komt en je onderweg bent naar je laatste bestemming. We kunnen er met ons verstand niet bij. Als we tegen het einde van de middag het park verlaten herinnert een lange rij palen met plaquettes ons aan de data waarop de transporten plaats vonden, evenals het aantal mensen dat die dag afgevoerd werd en hun eindbestemming. Het bezoek aan kamp Westerbork heeft een dusdanige diepe indruk op ons gemaakt dat we het idee, om er een gewone reportage met feiten over te maken, schrappen en verslag doen van een dag waarop we geconfronteerd werden met de gruweldaden waartoe de mens in staat is. Zwarte pagina’s uit de menselijke geschiedenis waar we jaarlijks op 4 en 5 mei nog even bij stilstaan maar wat zich nog dagelijks op andere plekken in de wereld af speelt en zal blijven afspelen zolang er mensen zijn die verschillen tussen ras, geloof en overtuiging als een bedreiging zien.

© René Gardenier – Fenix Publishing – 2018

 

Deel dit bericht
  • 1
    Share

 

Geen reacties

Je reactie toevoegen